De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft de Kamerbrief Voortgang Coalitie Leefstijl in de Zorg naar de Tweede Kamer gestuurd (26 mei 2026). In deze brief wordt gesteld dat het kabinet vindt dat stoppen nu zou leiden tot verlies van eerdere investeringen. Daarom wordt de coalitie met steun van het ministerie van VWS verlengd tot eind 2028.
Van zorg naar gezondheid
De Coalitie Leefstijl in de Zorg werd in 2023 opgericht als tijdelijke samenwerking tussen meer dan 25 partijen uit de zorg, wetenschap, het beleid en patiëntenveld. Het gezamenlijke doel: leefstijl een vaste plek geven in de zorg, naast medicijnen, technologie en andere behandelingen. Daarbij gaat het om thema’s als voeding, beweging, roken, alcohol en ontspanning.
Volgens de minister draagt aandacht voor leefstijl bij aan meer kwaliteit van leven en betere behandeluitkomsten. Hoewel gezondheid niet begint in de zorg, ziet het ministerie de zorg wel als een belangrijke plek om gezondheid centraal te stellen.
Patiënten verwachten het gesprek over leefstijl
Dat patiënten behoefte hebben aan leefstijladviezen blijkt uit onderzoek van de Patiëntenfederatie Nederland. Bijna 80 procent van de patiënten is positief over de invloed van een gezonde leefstijl op hun aandoening. Tegelijkertijd verwachten zij wel dat hun zorgverlener het onderwerp bespreekbaar maakt. Wanneer dat niet gebeurt, ontstaat volgens de onderzoekers gemakkelijk de indruk dat leefstijl niet belangrijk is.
Ook zoeken veel patiënten zelf naar informatie. Bijna 90 procent gaat actief op zoek naar informatie over de invloed van leefstijl op ziekte, aandoeningen of klachten. Opvallend is dat bijna de helft daarbij terechtkomt op andere websites dan bekende betrouwbare bronnen.
Om die reden heeft de coalitie ingezet op het uitbreiden van betrouwbare informatie via onder andere Thuisarts.nl, Apotheek.nl en patiëntenorganisaties. Via een vouchersysteem ontwikkelden patiëntenorganisaties onder meer e-learnings, video’s, trainingen en webteksten voor hun achterban. In totaal werden 39 vouchers toegekend.
Het belang van het ‘teachable moment’
Een belangrijk uitgangspunt van de coalitie is dat leefstijlgesprekken vooral effect hebben op momenten waarop mensen openstaan voor verandering. De coalitie ontwikkelde daarom praktische handreikingen rondom drie zogenoemde teachable moments: een operatie, een medicatiewijziging en plaatsing op een ggz-wachtlijst.
Deze handreikingen bevatten concrete voorbeelden en tips voor zorgprofessionals, patiëntenorganisaties en zorginstellingen. Om de implementatie te ondersteunen zijn daarnaast workshops en webinars ontwikkeld.
Zorgprofessionals ervaren nog barrières
Hoewel de aandacht voor leefstijl groeit, ervaren zorgprofessionals nog altijd verschillende belemmeringen. Tijdgebrek, onvoldoende kennis en vaardigheden en een gebrek aan ondersteuning vanuit richtlijnen, beleid en protocollen worden het vaakst genoemd.
De coalitie heeft de afgelopen jaren verschillende instrumenten ontwikkeld om deze drempels te verlagen. Zo werd een database met 182 praktijkvoorbeelden opgezet en kwamen er handreikingen voor domeinoverstijgende samenwerking en de implementatie van leefstijlloketten.
Ook droeg de coalitie bij aan de Praktijkhandleiding Leefstijl van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). Deze handleiding biedt huisartsen en andere professionals praktische handvatten om leefstijl een plek te geven in de spreekkamer. In 2025 werd de handleiding ongeveer 50.000 keer bekeken.
Samenwerken buiten de zorg
Een terugkerend thema binnen de coalitie is domeinoverstijgende samenwerking. Via implementatievouchers werden zorgorganisaties ondersteund om leefstijlzorg samen met partijen uit het sociaal domein vorm te geven. In totaal ontvingen 115 organisaties in de eerste lijn, tweede lijn en ggz een voucher.
Lees de volledige Kamerbrief op de website van de Tweede Kamer: Voortgang Coalitie Leefstijl in de Zorg | Tweede Kamer der Staten-Generaal
